Объектив Восток — свежие новости области Абай, города Семей и Казахстана

Главные новости
Экстремальная жара увеличила нагрузку на скорую помощь в области Абай
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
В области Абай назначили нового акима Бородулихинского района
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Сладкая опасность: в области Абай объяснили, как не отравиться арбузами и дынями
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Лента новостей
Мудрость и перспектива: Берик Уали встретился с председателем Республиканского совета ветеранов
Маргарита Бутина
15.07.2026
Экстремальная жара увеличила нагрузку на скорую помощь в области Абай
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Хлеб на связи - осуждённым в ВКО передали запрещенную посылку
Маргарита Бутина
15.07.2026
Жаңа буын реакторларының қауіпсіздігі бойынша зерттеулер: Қазақстанның жаһандық атом ғылымындағы рөлі қандай
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Абай облысында бақша өнімдерінен улану жағдайлары тіркелмеген
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
В области Абай назначили нового акима Бородулихинского района
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Использовал чужой бренд - предпринимателю в Семее запретили продавать контрафактные товары
Маргарита Бутина
15.07.2026
Сладкая опасность: в области Абай объяснили, как не отравиться арбузами и дынями
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Новый стадион - скоро: сдать масштабный проект в Семее планируют в течение ближайших двух лет
Маргарита Бутина
15.07.2026
Фаворит за бортом: Испания уверенно обыграла Францию и вышла в финал ЧМ-2026
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026



Абай облысында бақша өнімдерінен улану жағдайлары тіркелмеген
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Технологии
Регионы
Абай облысында бақша өнімдерінен улану жағдайлары тіркелмеген
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
В области Абай назначили нового акима Бородулихинского района
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Связь в цифре - в области Абай внедряют технологии в жизнь общества
Новые технологии помогают в самых разных сферах жизни общества. Поиск и безопасность граждан и улучшение качества услуг рассмотрели в ходе специального совещания. Объявив 2026 год Годом цифровизации и искусственного интеллекта, Президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев обозначил новый этап технологического развития страны. Глава государства неоднократно подчеркивал, что цифровые технологии и искусственный интеллект должны стать ключевыми инструментами повышения качества жизни граждан, развития экономики, обеспечения общественной безопасности и повышения эффективности государственного управления. Под председательством акима области Абай Берика Уали состоялось совещание, посвященное вопросам цифровизации. В ходе заседания рассмотрели вопросы обеспечения населенных пунктов качественным интернетом и развития инфраструктуры связи вдоль автомобильных дорог. Предметно остановились также на улучшении мобильной связи на побережье Алаколя, внедрении технологий искусственного интеллекта и цифровизации общественной безопасности. С докладом по повестке дня выступил руководитель управления цифровых технологий Абзал Серікұлы. По сведениям пресс-службы акима области Абай, в регионе насчитывается 326 населенных пунктов, 322 из них - сельские. На сегодняшний день 260 сел обеспечены проводным и мобильным интернетом. В рамках инвестиционного соглашения с АО «Казахтелеком» начата реализация проекта по обеспечению 178 сельских населенных пунктов волоконно-оптической и спутниковой связью. Планируется строительство 2 352,1 километра волоконно-оптических линий связи. До конца текущего года к новой сети будут подключены 86 сел, - сообщают в пресс-службе. В рамках национального проекта «Доступный интернет» вдоль автомобильных дорог республиканского значения планируется строительство 40 антенно-мачтовых сооружений. Положительные заключения государственной экспертизы уже получены по 36 проектно-сметным документациям. Особое внимание на совещании уделили повышению качества мобильной связи и интернета в туристической зоне озера Алаколь. Впервые к побережью проложена волоконно-оптическая линия связи, благодаря этому более 150 объектов отдыха получили доступ к высокоскоростному интернету. Кроме того, построены два дополнительных антенно-мачтовых сооружения и установлены базовые станции операторов связи. Строительство новых объектов связи продолжается и в селе Кабанбай. В рамках реализации принципа Главы государства «Закон и порядок» осуществляется работа по созданию центров оперативного управления «Безопасный город» в районных центрах и городах области. В текущем году на побережье Алаколя установлены 224 интеллектуальные камеры видеонаблюдения, что позволяет осуществлять круглосуточный мониторинг ситуации на побережье из города Семея. Камеры, разработанные местными специалистами и оснащенные технологиями искусственного интеллекта, позволяют круглосуточно контролировать общественный порядок, места массового пребывания людей и безопасные зоны для купания. Интеллектуальная система видеонаблюдения помогает оперативно выявлять правонарушения, а также за считанные минуты находить потерявшихся людей и утерянные вещи. Система автоматически распознает наличие холодного оружия и другие подозрительные действия, - подчёркивают в пресс-службе. Благодаря новой системе с начала актуального туристического сезона более 100 детей разыскали и вернули родителям. Кроме того, с помощью нового оборудования удалось найти и вернуть владельцам потерянные мобильные телефоны и сумки. Важно отметить, что внедрение искусственного интеллекта способствовало сокращению количества краж и других правонарушений. Кроме того, на побережье ввели в эксплуатацию система интеллектуальных громкоговорителей на базе искусственного интеллекта. Что касается сферы цифрового образования - во Дворце школьников города Семей реализуется проект Tomorrow School. Вместе с тем прорабатывается вопрос открытия международного образовательного центра TUMO для подростков в возрасте от 12 до 18 лет. В рамках проекта школьники смогут изучать искусственный интеллект, программирование, анимацию, графический дизайн, 3D-моделирование, робототехнику и цифровое творчество. Глава региона подчеркнул, что развитие цифровой инфраструктуры напрямую влияет на экономическое и социальное развитие области. Глава государства Касым-Жомарт Токаев объявил 2026 год Годом цифровизации и искусственного интеллекта. Это решение принято для реализации долгосрочной стратегии развития страны на основе новых технологий, ускорения цифровой трансформации и широкого внедрения искусственного интеллекта. В нашей области уже реализуется ряд крупных проектов в данном направлении. Уверен, что проекты по развитию инфраструктуры связи и интернета в области Абай в ближайшее время дадут ощутимые результаты, – отметил Берик Уали.
Маргарита Бутина
14.07.2026
В Казахстане на орошение направили почти 6 млрд кубометров воды
Динмухамед Бейсембаев
14.07.2026

Лето в зените: на Алаколе и других курортах области Абай усиливают меры безопасности
Динмухамед Бейсембаев
07.07.2026
Мудрость и перспектива: Берик Уали встретился с председателем Республиканского совета ветеранов
В ходе встречи обсудили деятельность ветеранской организации региона, повышение общественной активности представителей старшего поколения, патриотическое воспитание молодежи, укрепление преемственности поколений и развитие взаимодействия общественных организаций. Аким области Берик Уали отметил значительный вклад ветеранов в укрепление единства страны, популяризацию национальных ценностей и воспитание подрастающего поколения. Глава региона подчеркнул, что их жизненный опыт и мудрость всегда имеют особую ценность для общества. Абильгазы Кусаинов не только рассказал о деятельности ветеранских организаций региона, но и поделился планами на перспективу, внеся ряд предложений по дальнейшему развитию ветеранского движения. Как сообщают в пресс-службе акима области Абай, стороны договорились продолжить совместную работу и укреплять сотрудничество между ветеранскими организациями и местными исполнительными органами. Ветеранская организация области Абай занимает особое место в общественно-политической жизни региона. Сегодня в ее составе действуют 395 первичных ветеранских организаций, объединяющих более 130 тысяч пенсионеров, а также 2 городских и 10 районных советов ветеранов.
Маргарита Бутина
15.07.2026
Экстремальная жара увеличила нагрузку на скорую помощь в области Абай
За первые две недели июля жители области Абай стали чаще вызывать скорую помощь из-за последствий аномальной жары. Медики отмечают рост обращений с высоким давлением, сердечно-сосудистыми заболеваниями, обезвоживанием и тепловыми ударами. За первые две недели июля на номер 103 в области Абай поступило 12 091 обращение. Из них 1 209 вызовов были связаны с повышенным артериальным давлением, еще 603 – с другими сердечно-сосудистыми заболеваниями. Высокая температура воздуха создает серьезную угрозу для здоровья. За этот период медики зафиксировали три случая теплового удара. Это опасное для жизни состояние, при котором температура тела может превышать 40 градусов. Его основные признаки – спутанность сознания, потеря сознания и судороги. Из-за сильного потоотделения организм теряет воду и электролиты, что может привести к обезвоживанию. Среди его симптомов – сильная жажда, сухость во рту, головная боль, слабость, головокружение и редкое мочеиспускание. В жаркую погоду также возрастает риск острых кишечных инфекций. По этой причине за две недели скорая помощь выезжала 207 раз. Сильная жара повышает нагрузку на сердечно-сосудистую систему и может вызвать обострение хронических заболеваний, включая болезни сердца, легких и почек, - отмечают медики. Наиболее уязвимы в такую погоду пожилые люди, маленькие дети, беременные женщины, люди с хроническими заболеваниями, а также те, кто находится или занимается физическим трудом на открытом воздухе. Жителям области рекомендуют соблюдать питьевой режим, по возможности не находиться под прямыми солнечными лучами в часы пиковой жары, носить легкую одежду из натуральных тканей и головной убор, а также внимательно следить за своим самочувствием и состоянием близких. Фото ИИ Gemini
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Хлеб на связи - осуждённым в ВКО передали запрещенную посылку
Хлеб с мобильными устройствами внутри так и не добрался до своего адресата. Сотрудники УИС регулярно фиксируют попытки передачи запрещенных предметов самыми разными способами, и этот случай не стал исключением. Фразу «Хлеб - всему голова», похоже, некоторые в этой истории восприняли слишком буквально. Однако, предприимчивым товарищам заключённых всё же не удалось использовать еду, как способ транспортировки. Обнаружить несъедобную начинку удалось при досмотре продуктовой передачи. По информации polisia.kz, сотрудники учреждения обнаружили два телефона, спрятанных внутри буханки хлеба. Запрещенные предметы сразу же изъяли. Соответствующие материалы по данному факту составлены. В департаменте УИС отмечают, что подобные попытки предпринимаются регулярно. Однако, дальше бдительных сотрудников учреждения они не проходят. Незаконная передача мобильных телефонов и других запрещенных предметов создает угрозу установленному порядку отбывания наказания и безопасности учреждения. Департамент призывает граждан соблюдать требования законодательства и напоминает, что за подобные действия предусмотрена административная ответственность, - отметила официальный представитель департамента УИС по Восточно-Казахстанской области Салтанат Ожиканова.
Маргарита Бутина
15.07.2026
Жаңа буын реакторларының қауіпсіздігі бойынша зерттеулер: Қазақстанның жаһандық атом ғылымындағы рөлі қандай
Әлемдік энергетикада қауіпсіздігі жоғары әрі көпфункционалды жаңа буын реакторларына көшу үрдісі белсенді қарқын алып келеді. Еліміз ядролық технологияларды жай ғана тұтынушы емес, төртінші буын реакторларының қауіпсіздігін әлемдік деңгейде негіздейтін басты серіктеске айналуда. Жаңа буын реакторлары дегеніміз не және олар дәстүрлі энергетикалық реакторлардан несімен ерекшеленеді? Жаңа буын реакторлары қауіпсіздікке, отынды тиімді пайдалануға, қалдықтарды азайтуға, қолдану икемділігіне және тек электр энергиясын ғана емес, өнеркәсіптік жылу, сутегі, суды тұщыландыру және басқа да міндеттер үшін жұмыс істеу мүмкіндігіне көбірек назар аударылатын жобалар. Олар өлшемі, жылутасығыш түрі, отын түрі, температуралық режимі, нейтрондар спектрі және қауіпсіздік тәсілдері бойынша ерекшеленуі мүмкін. Мысалы, перспективалы бағыттарға шағын модульдік реакторлар, жылдам реакторлар, жоғары температуралы газбен салқындатылатын реакторлар, қорғасын және натрий жылдам реакторлары, балқытылған тұз реакторлары жатады. Негізгі айырмашылық реакторды ауытқуларға анағұрлым орнықты, өмірлік цикл бойынша үнемдірек және болашақ энергетикасына бейім етуге ұмтылу. Болашақ энергетикасында тек мегаваттар ғана емес, сенімділік, маневрлік, төмен көміртекті із және өнеркәсіппен бірігу де қажет. Неліктен әлемде шағын модульдік реакторлар, жылдам реакторлар және басқа перспективалы технологиялар дамып келеді? Әлем тұрақты жұмыс істей алатын, төмен көміртекті электр энергиясын беретін және жаңартылатын энергия көздерін толықтыра алатын орнықты энергия көздерін іздеуде. Шағын модульдік реакторлар оларды икемдірек салуға, инфрақұрылымы шектеулі өңірлерде қолдануға, оқшауланған энергия жүйелерінде немесе өнеркәсіптік объектілерде пайдалануға мүмкіндік беретінімен қызықты. Жылдам реакторлар ядролық отынды анағұрлым толық пайдалану және отын циклін тұйықтау әлеуеті тұрғысынан маңызды. Жоғары температуралы реакторлар өнеркәсіптік жылу мен сутегі өндіру үшін пайдалы болуы мүмкін. Яғни мәселе көмір генерациясын жай ғана алмастыруда емес, жаңа технологиялық платформа құруда. Сонымен қатар технологияның перспективалы болуы оның жаппай енгізуге автоматты түрде дайын екенін білдірмейді. Әрбір технология зерттеу, сынақ, лицензиялау, демонстрация және пайдалану тәжірибесін жинақтау жолынан өтуі тиіс. Жаңа буын реакторларын әзірлеу кезінде қандай жаңа сын-қатерлер туындайды? Жаңа реакторлар жаңа мүмкіндіктер береді, бірақ сонымен қатар жаңа сұрақтар қояды. Егер жаңа жылутасығыш қолданылса, оның химиялық қасиеттерін, материалдармен үйлесімділігін, авариялық режимдердегі мінез-құлқын зерттеу қажет. Егер жаңа отын қолданылса, оның сенімділігін, жылуөткізгіштігін, радиациялық төзімділігін және зақымдану кезіндегі мінез-құлқын растау керек. Шағын модульдік реакторлар үшін сериялық өндіріс, лицензиялау, модульдерді тасымалдау, физикалық қорғау, шалғай аудандарда пайдалану және персоналды даярлау мәселелері маңызды. Жылдам реакторлар үшін нейтрондық-физикалық сипаттамалар, белсенді аймақтың мінез-құлқы, сұйыкметалдық жылутасығыштардың жылуфизикасы және отын циклімен жұмыс істеу маңызды. Яғни жаңа технологиялар дәстүрлі жобалардан кем емес, кейде одан да көп зерттеуді талап етеді. Ғылыми растаусыз перспективалы идея қауіпсіз өнеркәсіптік технологияға айналмайды. Неліктен жаңа реакторлық технологиялар үшін эксперименттік стендтер мен сынақ қондырғылары ерекше маңызды? Жаңа технологиялар үшін көбіне жинақталған тәжірибе жеткіліксіз. Біз классикалық су-сулы реакторларды жақсы білуіміз мүмкін, бірақ натрий, қорғасын, гелий, балқытылған тұздар, жоғары температуралар немесе жаңа отын түрлері туралы сөз болғанда, қосымша эксперименттік деректер қажет. Стендтер жылу алмасуды, жылутасығыш айналымын, коррозияны, материалдардың өзара әрекеттесуін, авариялық процестерді, жабдық пен датчиктердің жұмысын зерттеуге мүмкіндік береді. Зерттеу реакторлары отын мен материалдардың нақты радиациялық өрістегі мінез-құлқын тексеруге мүмкіндік береді. Эксперименттік база ғылыми идея мен өнеркәсіптік қауіпсіздік арасындағы көпір. Онсыз жаңа буын реакторларын енгізу туралы сенімді айту мүмкін емес. Қазақстанның жылдам реакторлардың қауіпсіздігін зерттеуде бірегей тәжірибесі бар. ҚР ҰЯО базасында жапондық ұйымдармен, соның ішінде JAEA-мен бірлесіп, 2000-жылдардың басынан бері натрийлі жылдам реакторлардың қауіпсіздігін, оның ішінде белсенді аймақтың балқуымен байланысты ауыр авария процестерін зерттеуге бағытталған EAGLE жобасы іске асырылып келеді. Зерттеулер ИГР реакторындағы реакторлық эксперименттерді де, EAGLE стендіндегі реактордан тыс сынақтарды да қамтиды. 2026 жылға қарай EAGLE, EAGLE-2 және EAGLE-3 бағдарламалары аясында шамамен 200 дайындық сынағы, 2 аралық және 9 толық ауқымды реакторлық эксперимент, сондай-ақ 65-тен астам реактордан тыс сынақ орындалды. Бұл жай ғана зертханалық жұмыс емес, Қазақстанның төртінші буын реакторларының қауіпсіздігін халықаралық деңгейде негіздеуге қосқан үлесі. Жылдам реакторлар үшін қандай қауіпсіздік мәселелері жеке зерттеуді талап етеді? Жылдам реакторлар белсенді аймақ физикасымен ерекшеленеді және көбіне басқа жылутасығыштарды пайдаланады. Сондықтан нейтрондық-физикалық сипаттамалар, реактивтіліктің мінез-құлқы, жылулық режимдер, белсенді аймақты салқындату, жоғары жану деңгейіндегі отынның мінез-құлқы және авариялық процестер жеке зерттеледі. Егер сұйықметалдық жылутасығыш қолданылса, оның материалдармен өзара әрекеттесуін, ықтимал химиялық реакцияларды, коррозияны, қатуды, жылутасығышты тазартуды, қоспаларды бақылауды және жабдықтың сенімділігін зерттеу маңызды. Сондай-ақ отынмен жұмыс істеу, радиациялық қорғау және отын циклі мәселелері қарастырылады. Жылдам реакторлардың артықшылығы ядролық отынды анағұрлым тиімді пайдалану әлеуетінде. Бірақ бұл әлеует қауіпсіздікті қатаң ғылыми негіздеумен қатар жүруі тиіс. Натрий немесе қорғасын сияқты сұйықметалдық жылутасығышы бар реакторлардың қауіпсіздік ерекшеліктері қандай? Сұйықметалдық жылутасығыштардың маңызды артықшылықтары бар: жылуды жақсы өткізеді, төмен қысымда және жоғары температурада жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Бұл тиімділік пен қауіпсіздік үшін қосымша артықшылықтар бере алады. Бірақ әрбір жылутасығыштың өз ерекшелігі бар. Натрий жылуды жақсы әкетеді, бірақ сумен және ауамен әрекеттескенде химиялық тұрғыдан белсенді. Сондықтан натрийлі жүйелер үшін герметикалылық, ағып кетуді бақылау, натрийдің сумен жанасуын болдырмау, арнайы өрт қауіпсіздігі және диагностика жүйелері ерекше маңызды. Қорғасын және қорғасын-висмут жылутасығыштары химиялық тұрғыдан белсенділігі төменірек, бірақ басқа міндеттер қояды: материалдардың коррозиясы, оттегі режимін бақылау, жылутасығыштың жоғары тығыздығы, эрозиялық процестер және қату мәселелері. Сондықтан мұндай реакторлардың қауіпсіздігі терең материалтануды, жылутасығыш химиясын және жабдықты эксперименттік тексеруді талап етеді. Өнеркәсіптік жылу, сутегі және төмен көміртекті энергетика тұрғысынан жоғары температуралы реакторлардың қандай перспективалары бар? Жоғары температуралы реакторлар тек электр энергиясын ғана емес, жоғары әлеуетті жылуды да өндіре алатынымен қызықты. Мұндай жылу өнеркәсіпте, химия өндірісінде, металлургияда, мұнай-химияда, суды тұщыландыруда және сутегі өндіруде пайдаланылуы мүмкін. Қазақстан үшін бұл бағыт ұзақ мерзімді перспективада маңызды болуы мүмкін, өйткені елде энергияны көп қажет ететін өнеркәсіп бар және көміртекті ізді азайтуға мүдделі. Сутегі энергетикасы да төмен көміртекті энергия мен жылудың сенімді көздерін қажет етеді. Бірақ мынаны атап өту қажет: жоғары температуралы реакторлар отынның, графит және керамикалық материалдардың, жылутасығыштың, жылуды әкету жүйелерінің және өнеркәсіптік интеграцияның қауіпсіздігін жеке негіздеуді талап етеді. Бұл бағыт зерттеулер, халықаралық бағдарламалар және кадр даярлау арқылы дамуы тиіс. Қазақстан үшін бұл бағыт ҰЯО базасында жоғары температуралы реакторлық технологияларға қатысты зерттеулер тәжірибесінің болуымен де қызықты. ИВГ.1М реакторы жоғары температуралы газбен салқындатылатын реакторлардың отын жинақтары мен белсенді аймақтарын сынау үшін пайдаланылады. Сонымен қатар "Лиана" стендінде ИВГ.1М реакторында сәулелендіру кезінде құрылымдық материалдардағы сутегі изотоптарының жоғары температуралы масса тасымалдау процестері зерттеледі. Бұл дәстүрлі атом энергетикасы үшін ғана емес, перспективалы бағыттар үшін де маңызды: сутегі энергетикасы, өнеркәсіптік жылу, термоядролық зерттеулер және қатал температуралық әрі радиациялық жағдайларда жұмыс істей алатын материалдарды әзірлеу. Жаңа реакторлық технологияның практикалық қолдануға дайындығы қалай бағаланады? Технологияның дайындығы бірнеше белгі бойынша бағаланады. Біріншіден, реактор физикасы мен негізгі жүйелердің жұмыс қабілеті расталуы тиіс. Екіншіден, отын, материалдар, жылутасығыш және авариялық режимдер бойынша эксперименттік деректер болуы керек. Үшіншіден, лицензиялау жолы және қауіпсіздік талаптарына сәйкестігі түсінікті болуы қажет. Сонымен қатар демонстрациялық жобалар, өнеркәсіптік дайындық, өндіру мүмкіндіктері, өмірлік цикл құны, қалдықтармен жұмыс істеу, персоналға қойылатын талаптар және ұқсас жүйелерді пайдалану тәжірибесі ескеріледі. Басқаша айтқанда, технология презентацияда әдемі көрінген кезде емес, оның қауіпсіздігі, сенімділігі, экономикасы және пайдалану жарамдылығы дәлелдермен расталған кезде дайын деп саналады. Қазақстан жаңа буын реакторларын зерттеуде тек технология тұтынушысы ғана емес, ғылыми әріптес ретінде қалай қатысады? Қазақстанда халықаралық зерттеулерге қатысуға мүмкіндік беретін ғылыми инфрақұрылым мен тәжірибе бар. Бізде зерттеу реакторлары, сынақ стендтері, материалтану базасы, есептік модельдеу, радиациялық қауіпсіздік, ядролық физика және ядролық материалдармен жұмыс істеу бойынша мамандар бар. Сондай-ақ МАГАТЭ-мен, зерттеу орталықтарымен және технологиялық әріптестермен халықаралық ынтымақтастық тәжірибесі маңызды. Ел үшін АЭС тапсырыс берушісі ғана емес, ғылыми-техникалық тізбектің қатысушысы болу маңызды. Бұл шешімдердің сапасын арттырады, ұлттық сараптаманы күшейтеді және болашақ жоғары технологиялық салалар үшін негіз қалыптастырады. Қазақстан халықаралық зерттеулерге ғылыми әріптес ретінде қазірдің өзінде қатысып келеді. Ең көрнекі мысал натрийлі жылдам реакторлардың қауіпсіздігі саласындағы ҚР ҰЯО мен Жапонияның атом энергиясы агенттігі JAEA арасындағы EAGLE жобасы бойынша ынтымақтастық. 2026 жылы тараптар IV буындағы перспективалы жапон реакторларының қауіпсіздігін негіздеуге арналған реакторлық, реактордан тыс және шағын ауқымды эксперименттерді қамтитын EAGLE-4 жұмыстарын жалғастыруды талқылады. Тағы бір мысал Қазақстанның термоядролық зерттеулер үшін материалтану базасын дамытуға қатысуы. Қазақстандық материалтану токамагы КТМ термоядролық реакторлардың қалыпты және авариялық жұмыс жағдайларында, оның ішінде плазма үзілуі режимдерінде материалдар мен технологияларды сынауға арналған. Бұл Қазақстан ядролық технологиялардың тұтынушысы ғана емес, перспективалы энергетикалық жүйелердің қауіпсіздігі бойынша халықаралық ғылыми күн тәртібіне үлес қоса алатын ел екенін көрсетеді. Атом энергетикасын дамытуда отандық ғылыми институттар қандай рөл атқара алады? Отандық ғылыми институттар тәуелсіз әрі құзыретті ғылыми-техникалық тірек рөлін атқаруы тиіс. Олар жобалық шешімдерді талдауға, техникалық талаптарды дайындауға, қауіпсіздікті бағалауға, радиациялық және экологиялық мониторингке, материалтанулық зерттеулерге, кадр даярлауға және сараптамаға қатыса алады. Ғылым тек формалды түрде немесе кейінгі кезеңдерде ғана қосылмауы маңызды. Ғылыми ұйымдар технология мен алаңды таңдаудан бастап пайдалану мен ұзақ мерзімді мониторингке дейінгі барлық кезеңге басынан қатысуы керек. ҚР ҰЯО-ның бұл жердегі рөлі практикалық сипатқа ие. Бұл технология мен алаңды таңдауды ғылыми-техникалық сүйемелдеу, жобалық шешімдерді талдау, есептік және эксперименттік зерттеулер жүргізу, радиациялық-экологиялық мониторинг, кадр даярлау, тәуелсіз сараптамалық қолдау және халықаралық жобаларға қатысу. АЭС қауіпсіздігі тақырыбы бойынша қоғамға жеткізгіңіз келетін басты ой қандай? Басты ой мынадай: атом энергетикасының қауіпсіздігі сенім мәселесі емес, білім, технология, бақылау және жауапкершілік мәселесі. Қоғам сұрақ қоюға құқылы, ал сарапшылар оларға түсінікті және ашық жауап беруге міндетті. Қазіргі АЭС күрделі, бірақ басқарылатын технологиялық объект. Оның қауіпсіздігі жоба, қорғаныс жүйелері, персоналды даярлау, ғылыми зерттеулер, мемлекеттік қадағалау және тұрақты мониторинг арқылы қамтамасыз етіледі. Қазақстан үшін атом энергетикасын тек электр энергиясының көзі ретінде ғана емес, ғылым, білім, инженерия және технологиялық даму бағыты ретінде де дамыту маңызды. Егер біз кәсіби, ашық және жауапты әрекет етсек, атом энергетикасы елдің қауіпсіз әрі орнықты болашағының маңызды бөлігіне айнала алады. Қоғам мынаны білуі тиіс: Қазақстан атом энергетикасына ғылыми базасыз келіп отырған жоқ. Елде зерттеу реакторлары, сынақ стендтері, радиоэкологиялық зерттеулер тәжірибесі, халықаралық жобалар және ядролық технологиялармен ондаған жыл бойы бейбіт мақсатта жұмыс істеп келе жатқан мамандар бар. Сондықтан АЭС қауіпсіздігі сөзбен емес, біліммен, зерттеулермен, инженерлік тәртіппен, ашық мониторингпен, күшті реттеумен және дайындалған отандық кадрлармен қамтамасыз етілуі тиіс. Қазақстан атом энергетикасын дәл осылай дамытуда, ал болашақта бұл сала электр энергиясының көзі ғана емес, елдің технологиялық дамуының негізіне де айнала алады. Дереккөз: NUR.kz
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026
Абай облысында бақша өнімдерінен улану жағдайлары тіркелмеген
Абай облысында бақша дақылдарының қауіпсіздігі және жазғы маусымда тамақтан уланудың алдын алу мәселелері талқыланды. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Абай облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің басшысы Нұржан Ноғайбаев мәлімдеді. 2025 жылы және 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында облыста бақша өнімдерінен улану және жаппай тамақтан улану жағдайлары тіркелмеген. Өнімдердің қауіпсіздігі тұрақты бақылауда. Биыл «Қауіпсіз өнімді таңдаңыз» акциясы аясында облыс бойынша 37 жеміс-жидек, 35 көкөніс және 24 бақша дақылының сынамасы зертханалық тексеруден өтті. Нәтижесінде барлық өнімдегі нитрат мөлшері белгіленген гигиеналық нормативтерге сәйкес келді,-деді Нұржан Ногайбаев. Мамандар тұрғындарға бақша өнімдерін тек ресми сауда орындарынан сатып алуға, қабығы зақымданған немесе кесілген қарбыз бен қауынды тұтынбауға кеңес береді. Сондай-ақ өнімді пайдаланар алдында мұқият жуып, кесілген жемістерді тоңазытқышта сақтап, 24 сағат ішінде пайдалану ұсынылады. Жаз мезгілінде ауа температурасының жоғарылауына байланысты азық-түлік өнімдерінің тез бұзылу қаупі артады. Осыған байланысты жарамдылық мерзімі өткен, сақтау талаптары бұзылған немесе белгісіз жерден сатып алынған тағамдарды тұтынбау қажет.Қарапайым санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтау арқылы тамақтан уланудың және жіті ішек инфекцияларының алдын алуға болады. Сондықтан тұрғындарды тек сапалы әрі қауіпсіз өнімдерді таңдауға шақырамыз, – деді спикер.
Динмухамед Бейсембаев
15.07.2026



























