Новая конституция вступает в силу с 1 июля

Объектив Восток — свежие новости области Абай, города Семей и Казахстана

Рекламный баннер

Лента новостей

Читать больше

Технологии

Регионы

Изображение записи

Новый прогноз BloombergNEF объяснил, почему Казахстану нужна новая генерация

Динмухамед Бейсембаев

06.07.2026

Абай облысында алты ай ішінде 468 интернет-алаяқтық дерегі тіркелген

Абай облысында интернет-алаяқтықтан сақтану және киберқылмысқа қарсы күрес мәселелері талқыланды. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Абай облысы Полиция департаменті Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасы бастығының орынбасары Мират Қабытаев мәлімдеді. 2026 жылдың алғашқы алты айында облыста 468 интернет-алаяқтық дерегі тіркелді. Оның 369-ы Семей қаласына тиесілі. Өткен жылдың салыстырғанда мұндай қылмыстар саны азайғанымен, мәселе әлі де өзекті. Қазіргі таңда тіркелген қылмыстардың 100-ден астамы ашылды. Интернет-алаяқтықтан сақтанудың ең тиімді жолы – азаматтардың цифрлық сауаттылығын арттыру. Күмәнді қоңырауларға сенбеуге, белгісіз сілтемелерді ашпауға және жеке деректерді ешкімге бермеуге шақырамыз. Алаяқтардың әрекет ету тәсілдері үнемі өзгеріп отырады. Сондықтан сақтық – басты қорғаныс, – деді Мират Қабытаев. Мамандардың айтуынша, алаяқтар көбіне әлеуметтік желілер мен онлайн сауда платформалары арқылы әрекет етеді. Сондай-ақ инвестиция салу, онлайн несие рәсімдеу, банк картасын қорғау, лотерея немесе түрлі ойындарға қатысты жалған ұсыныстар арқылы азаматтардың ақшасын иемдену фактілері жиі кездеседі. Бұдан бөлек, өздерін банк немесе құқық қорғау органдарының қызметкері ретінде таныстырып, күмәнді операциялар туралы айтып, жеке мәліметтерді алдап алатын жағдайлар да аз емес. Мұндай қылмыстарды ашу оңай емес. Себебі олардың басым бөлігі трансшекаралық сипатқа ие. Жәбірленуші бір өңірде болса, қылмыскер басқа аймақта немесе шетелде әрекет етуі мүмкін. Осыған байланысты полиция тұрғындарды қырағы болуға, күмәнді жағдайларға тап болғанда немесе алаяқтық белгілерін байқаған сәтте бірден құқық қорғау органдарына хабарлауға шақырады.

Динмухамед Бейсембаев

07.07.2026

Изображение записи

Конституционный Суд определил правовой порядок применения норм о кратности президентских сроков

Справочная информация к нормативному постановлению Конституционного Суда Республики Казахстан (№ 89-НП от 7 июля 2026 года) Конституционный Суд Республики Казахстан рассмотрел обращение Президента Республики Казахстан об официальном толковании положений пункта 1 статьи 43, пунктов 2 и 3 статьи 72, пункта 1 статьи 83 и пункта 3 статьи 84 Конституции Республики Казахстан от 15 марта 2026 года и дал ответ на следующий вопрос: «могут ли лица, которые занимают должности в соответствии с Конституцией от 30 августа 1995 года, быть избраны или назначены на должности, указанные в пункте 1 статьи 43, пунктах 2 и 3 статьи 72, пункте 1 статьи 83, пункте 3 статьи 84 Конституции Республики Казахстан от 15 марта 2026 года?». Конституционный Суд отметил, что из содержания указанных конституционных норм следует, что установленные в них ограничения связываются с фактом предыдущего избрания или назначения лица на соответствующую должность исключительно в порядке, предусмотренном действующей Конституцией и принятыми в соответствии с ней нормативными правовыми актами. Конституция не содержит положений, предусматривающих учет сроков пребывания в соответствующих должностях, а также фактов избрания или назначения на них, имевших место в период действия Основного Закона 1995 года, при применении ограничений, установленных пунктом 1 статьи 43, пунктами 2 и 3 статьи 72, пунктом 1 статьи 83 и пунктом 3 статьи 84 Конституции. Следовательно, факт занятия лицом одной из указанных должностей в период действия Конституции 1995 года сам по себе не образует предусмотренного Основным Законом конституционно-правового препятствия для его избрания или назначения на соответствующую должность после вступления в силу с 1 июля 2026 года Конституции Республики Казахстан. По итогам рассмотрения обращения Президента Конституционный Суд дал официальное толкование: пункт 1 статьи 43, пункты 2 и 3 статьи 72, пункт 1 статьи 83 и пункт 3 статьи 84 Конституции 2026 года следует понимать таким образом, что лица, которые в соответствии с Конституцией 1995 года занимают должности, указанные в данных конституционных нормах, могут быть избраны или назначены на соответствующие должности после вступления в силу Конституции 2026 года. Для целей применения установленных указанными конституционными нормами ограничений избрание или назначение таких лиц на соответствующие должности после вступления в силу Конституции 2026 года рассматривается как первое избрание или назначение.

Динмухамед Бейсембаев

07.07.2026

Изображение записи

Конституциялық Сот: бірқатар лауазымды тұлғаларды тағайындау немесе сайлау кезінде жаңа Ата Заңның нормалары қолданылады

Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының нормативтік қаулысына анықтамалық ақпарат (2026 жылғы 7 шілдедегі № 89-НҚ) Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты Қазақстан Республикасы Президентінің 2026 жылғы 15 наурыздағы Қазақстан Республикасы Конституциясының 43-бабы 1-тармағының, 72-бабы 2 және 3-тармақтарының, 83-бабы 1-тармағының және 84-бабы 3-тармағының ережелерін: «лауазымын 1995 жылғы 30 тамыздағы Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес атқарып келе жатқан адамдар 2026 жылғы 15 наурыздағы Қазақстан Республикасы Конституциясының 43-бабы 1-тармағында, 72-бабы 2 және 3-тармақтарында, 83-бабы 1-тармағында, 84-бабы 3-тармағында көрсетілген қызметке сайлана ала ма не лауазымға тағайындала ала ма?» деген сұраққа жауап беріп, ресми түсіндіру туралы өтінішін қарады.  Конституциялық Сот аталған конституциялық нормалардың мазмұнынан оларда белгіленген шектеулер адамның тиісті қызметке алдыңғы сайлану не лауазымға алдыңғы тағайындалу фактісімен қолданыстағы Конституцияда және соған сәйкес қабылданған нормативтік құқықтық актілерде көзделген тәртіпте ғана байланысты болатыны шығады деп атап өтті. Конституцияның 43-бабының 1-тармағында, 72-бабының 2 және 3-тармақтарында, 83-бабының 1-тармағында және 84-бабының 3-тармағында белгіленген шектеулер қолданылған жағдайда 1995 жылғы Негізгі Заң қолданыста болған кезеңде тиісті лауазымдарда болу мерзімдерін, сондай-ақ қызметке сайлау не лауазымға тағайындау фактілерін есепке алуды көздейтін ережелерді Конституция қамтымайды. Демек, адамның аталған лауазымдардың бірін 1995 жылғы Конституция қолданыста болған кезеңде атқару фактісі Қазақстан Республикасының Конституциясы 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енгеннен кейін оны тиісті қызметке сайлауға не лауазымға тағайындауға Негізгі Заңда көзделген конституциялық-құқықтық кедергі болып табылмайды. Президенттің өтінішін қарау қорытындысы бойынша Конституциялық Сот ресми түсіндіру берді: 2026 жылғы Конституцияның 43-бабының 1-тармағын, 72-бабының 2 және 3-тармақтарын, 83-бабының 1-тармағын және 84-бабының 3-тармағын осы конституциялық нормаларда аталған лауазымдарды 1995 жылғы Конституцияға сәйкес атқарып жүрген адамдар 2026 жылғы Конституция күшіне енгеннен кейін тиісті қызметке сайлануы не лауазымға тағайындалуы мүмкін деп түсіну керек. Аталған конституциялық нормаларда белгіленген шектеулерді қолдану мақсаты тұрғысынан мұндай адамдардың 2026 жылғы Конституция күшіне енгеннен кейін тиісті қызметке сайлануы не лауазымға тағайындалуы алғаш рет сайлану не тағайындалу деп есептеледі.

Динмухамед Бейсембаев

07.07.2026

Изображение записи

Почти 76% казахстанцев заявили о готовности прийти на выборы

Компания DATAmetrics представила результаты социологического исследования, проведенного с 13 июня по 2 июля 2026 года по заказу Казахстанского института стратегических исследований при Президенте РК. В опросе по форме личного интервью «face-to-face» приняли участие 8 000 жителей всех регионов Казахстана, а также Астаны, Алматы и Шымкента старше 18 лет. Одним из ключевых индикаторов общественных настроений является оценка гражданами общего направления развития страны. Этот показатель отражает восприятие населением государственной политики. Исследование показало высокий уровень поддержки политическому курсу государства. Так, 87,8% опрошенных считают, что Казахстан развивается в правильном направлении. Важным индикатором гражданской активности является готовность населения участвовать в выборах. На момент проведения опроса информации о дате проведения выборов депутатов Курултая Республики Казахстан еще не было, поэтому в анкете вопрос звучал следующим образом: «Если бы выборы в Курултай (Парламент) состоялись в ближайшее воскресенье, то Вы пошли бы голосовать?». Большинство граждан выразили готовность принять участие в предстоящих выборах в Курултай. О намерении прийти на избирательные участки заявили 75,6% респондентов. Из них 44,2% сообщили, что «точно» будут голосовать, еще 31,4% что «скорее» примут участие в голосовании. Для изучения партийных предпочтений, респондентам был задан вопрос: «Если бы выборы в Курултай состоялись в ближайшее воскресенье, за какую политическую партию Вы проголосовали бы?» По итогам опроса наибольшую поддержку получила партия «Әділет», за нее готовы проголосовать 54,2% респондентов. Второе место занимает партия «Ауыл» с показателем 7,3%. Партия «Ақ жол» с показателем 4,6% находится на третьем месте. Уровень поддержки партии «Respublica» составляет 3,4%. За Общенациональную социал-демократическую партию готовы проголосовать 2,4% опрошенных. Народная партия Казахстана нашла поддержку лишь у 2,1% опрошенных.Партия «Байтақ» получила поддержку только 1,1% респондентов. Графу «Против всех» выбирают 2,3% опрошенных. При этом наблюдается существенная доля респондентов, за голоса которых будут бороться политические партии в период агитации – 22,6% граждан, то есть фактически каждый пятый, пока не определились со своими партийными предпочтениями. Результаты исследования свидетельствуют о высоком уровне общественной поддержки политического курса и значительной готовности граждан участвовать в избирательном процессе. Выборка является репрезентативной по основным социально-демографическим параметрам генеральной совокупности Республики Казахстан, включая тип населенного пункта (город/село), пол и возраст. Статистическая погрешность выборки при доверительной вероятности 95% не превышает ±1,1%. DATAmetrics публикует данные с письменного уведомления ЦИК №ОСК-11-07/ЗТ-К-29 от 3 июля 2026 года. Фото ИИ Gemini

Динмухамед Бейсембаев

07.07.2026

Изображение записи

Қазақстандықтардың 87%-ы елдің саяси бағытын қолдайды

DATAmetrics компаниясы 2026 жылғы 13 маусым мен 2 шілде аралығында Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының тапсырысы бойынша жүргізілген әлеуметтанулық зерттеу нәтижелерін ұсынды. «Face-to-face» форматында, яғни бетпе-бет сұхбат түрінде өткен сауалнамаға Қазақстанның барлық өңірлерінен, сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент қалаларынан 18 жастан асқан 8000 тұрғын қатысты. Қоғамдық көңіл-күйдің негізгі индикаторларының бірі – азаматтардың еліміздің даму бағытына берген жалпы бағасы. Бұл көрсеткіш халықтың мемлекеттік саясатты қабылдау деңгейін көрсетеді. Зерттеу нәтижелері халық мемлекеттің саяси бағытын жоғары деңгейде қолдайтынын айқындады. Атап айтқанда, сауалнамаға қатысқандардың 87,8%-ы Қазақстан дұрыс бағытта дамып келеді деп көрсеткен. Азаматтық белсенділіктің маңызды индикаторы – халықтың сайлауда дауыс беруге деген ынтасы. Сауалнама жүргізілген кезде Қазақстан Республикасы Құрылтайының сайлауы өтетін күн әлі жарияланған жоқ еді. Сондықтан респонденттерге: «Егер алдағы жексенбіде Құрылтай (Парламент) сайлауы өтсе, Сіз дауыс беруге барар ма едіңіз?» деген сұрақ қойылды. Зерттеу нәтижесіне сәйкес, азаматтардың басым бөлігі алдағы Құрылтай сайлауында дауыс беруге дайын. Респонденттердің 75,6%-ы сайлау учаскесіне баруға ниетті екенін айтқан. Оның ішінде 44,2%-ы дауыс беретінін нақты атап көрсетсе, 31,4%-ы дауыс беруі ықтимал екенін жеткізген. Партияларға деген көзқарасты анықтау үшін респонденттерге: «Егер жақын арадағы жексенбіде Құрылтай сайлауы өтсе, Сіз қай саяси партияға дауыс берер едіңіз?» деген сұрақ қойылды. Сауалнама қорытындысы бойынша «Әділет» партиясы ең жоғары қолдауға ие болған. Бұл партияға респонденттердің 54,2%-ы дауыс беруге дайын екенін білдірген. Екінші орында 7,3% көрсеткішпен «Ауыл» партиясы тұр. «Ақ жол» партиясы 4,6% көрсеткішпен үшінші орынға шыққан. «Respublica» партиясын қолдау деңгейі 3,4%-ды құраған. Жалпыұлттық социал-демократиялық партияға сауалнамаға қатысушылардың 2,4%-ы дауыс беруге дайын. Қазақстан Халық партиясын респонденттердің 2,1%-ы қолдаған. «Байтақ» партиясын сауалнамаға қатысушылардың 1,1%-ы таңдаған. «Барлығына қарсымын» нұсқасын респонденттердің 2,3%-ы белгілеген. Сонымен қатар, сайлауалды үгіт-насихат барысында саяси партиялар үшін тартыс нысанасы жеткілікті екені анықталды – сайлаушылардың едәуір бөлігі өз таңдауын әлі жасаған жоқ. Зерттеу нәтижесіне сәйкес, азаматтардың 22,6%-ы, яғни шамамен әрбір бесінші сайлаушы қай партияға дауыс беретіні жөнінде шешім қабылдамаған.Жалпы, зерттеу нәтижелері қоғамда елдің саяси бағытын қолдау деңгейі жоғары екенін және азаматтардың сайлау процесіне қатысуға дайын екенін көрсетті. Іріктеу Қазақстан Республикасы халқының негізгі әлеуметтік-демографиялық сипаттамаларына, атап айтқанда тұрғылықты жерінің түріне (қала/ауыл), жынысы мен жасына қарай репрезентативті. Сенімділік ықтималдығы 95% болған жағдайда іріктеменің статистикалық қателік шегі ±1,1%-дан құрайды. DATAmetrics компаниясы бұл зерттеу нәтижелерін Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2026 жылғы 3 шілдедегі № ОСК-11-07/ЗТ-К-29 хабарламасы негізінде жариялап отыр. Фото ЖИ Gemini

Динмухамед Бейсембаев

07.07.2026

Изображение записи
LogoСкачивайте мобильное приложение