Объектив Восток — свежие новости области Абай, города Семей и Казахстана
Главные новости
Первый состав Курултая должен заложить основу новой политико-правовой системы Казахстана – Президент
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
Снова за парту: школы области Абай проводят последние приготовления перед 1 сентября
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
ОСМС выявила необоснованные выплаты до перечисления денег – удалось сохранить 4 млрд тенге
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
Лента новостей
Вырастить и откормить - в области Абай строят новую откормочную площадку для скота
Маргарита Бутина
28.08.2026
От домбры до AI: как молодежь провела «LakeCamp Abai» на берегу Алаколя
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
Домбырадан AI-ға дейін: Алакөл жағасында өткен LakeCamp Abai жастарға не берді?
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
35 лет без ядерных испытаний: как изменился Семипалатинский полигон
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
Семей полигонының жабылғанына 35 жыл: Курчатовта не өзгерді
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
Дыхание неба: музей Невзоровых представил выставку из собственных фондов в Семее
Маргарита Бутина
28.08.2026
Таза Қазақстан — чистая страна начинается с нас
Маргарита Бутина
28.08.2026
Новый кирпичный завод заложили в области Абай
Маргарита Бутина
28.08.2026
Первый состав Курултая должен заложить основу новой политико-правовой системы Казахстана – Президент
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
Смертельный обгон - авария на трассе области Абай унесла жизни 4-х человек
Маргарита Бутина
28.08.2026
Во имя человечества - в Семее представили историю одной картины
Маргарита Бутина
27.08.2026
Технологии
Регионы
Вырастить и откормить - в области Абай строят новую откормочную площадку для скота
Маргарита Бутина
28.08.2026
Дыхание неба: музей Невзоровых представил выставку из собственных фондов в Семее
Маргарита Бутина
28.08.2026
Таза Қазақстан — чистая страна начинается с нас
Председатель филиала партии «Әділет» области Абай обратился к гражданам региона. Айдар Ибраев отметил ряд базовых приоритетов партии, подчеркнув важность совместной работы ради общих целей. «Уважаемые земляки! Поздравляю вас с убедительной победой партии «ӘDILET» на прошедших выборах! Эта победа – ваше доверие! Это мощный импульс к нашей дальнейшей работе и реализации предвыборной программы партии. Сегодня особо хотелось бы остановиться на одном из базовых ее приоритетов, которым является инициатива Главы Государства «Таза Қазақстан». Касым-Жомарт Кемелевич отмечает, что нам следует продолжать реализацию этого важного проекта: «Поэтому, подчеркнул глава государства на брифинге после голосования 23.08. т.г., нельзя сидеть сложа руки». И аким нашей области Берік Уали, поддерживая инициативу Президента, особое внимание уделяет реализации этого значимого для каждого казахстанца проекта. Значит, нам следует сообща активизировать нашу работу. В современных условиях идеологема чистоты - это не просто экологические акции и благоустройство территорий, партия «ӘDILET» рассматривает проект «Таза Қазақстан» в качестве одной из идейных основ построения Справедливого Казахстана, важного фактора укоренения созидательных норм и мировоззренческих принципов, это показатель внутренней культуры общества, часть широкого нравственного обновления. Поэтому, дорогие земляки, мы приглашаем каждого не оставаться в стороне и начинать с себя: сохранить чистоту своего двора, посадить дерево, убрать территорию, бережно относиться к природе и общественному имуществу; сохранять чистыми помыслы и деяния свои. Наша история доказывает: когда люди объединяются ради общей цели, даже небольшие усилия превращаются в большое дело. Вместе мы можем сделать нашу Родину красивее, комфортнее и чище. Таза Қазақстан — это наше общее дело!
Маргарита Бутина
28.08.2026
Первый состав Курултая должен заложить основу новой политико-правовой системы Казахстана – Президент
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
В добрый путь - после модернизации железнодорожный вокзал в Семее станет больше
Маргарита Бутина
21.08.2026
Вырастить и откормить - в области Абай строят новую откормочную площадку для скота
Откормочная площадка обеспечит будущий мясокомбинат регулярными поставками скота. Таким образом собственное производство наладится по всей цепочке: от выращивания животных до производства мясной продукции. Аким области Берик Уали посетил строящуюся откормочную площадку. Глава региона ознакомился с ходом реализации проекта, который запустят вблизи села Приречное района Жаңасемей. По информации пресс-службы акима области Абай, площадка рассчитана на одновременное содержание и откорм 5 тысяч голов крупного рогатого скота. Объем инвестиций составляет 1,9 млрд тенге. По словам учредителя ТОО «Eurasia Agro Semey» Ерлана Мукашева, на этапе строительства создано 250 рабочих мест. После ввода объектов в эксплуатацию постоянную работу получат 200 человек. Строительство откормочной площадки мы начали в прошлом году. Свои обязательства выполним. Уже построены три цеха, приобретена необходимая техника. Планируем закупать скот со всей территории области. Таким образом, мы сформируем в регионе полноценный мясной кластер, - сообщил Ерлан Мукашев. Глава региона отметил, что данный проект станет важной частью формирующейся в районе Жаңасемей агропромышленной производственной цепочки. Эта откормочная площадка позволит бесперебойно обеспечивать откормленным крупным рогатым скотом мясокомбинат, который строится в Достыкском сельском округе и будет производить около 11,5 тысячи тонн мяса в год. Таким образом выращивание, откорм и переработка скота будут объединены в единую производственную цепочку на одной территории. Я специально приехал, чтобы лично ознакомиться с ходом работ. Строительство мясокомбината также близится к завершению. В течение ближайшего месяца он должен быть полностью введен в эксплуатацию. Необходимо не снижать темпы строительства откормочной площадки. Подобные проекты способствуют глубокой переработке сельскохозяйственной продукции, созданию новых рабочих мест и укреплению аграрного потенциала региона, – сказал Берик Уали. Аким области осмотрел принадлежащие хозяйству пастбищные угодья и кукурузное поле. Справочно: производственная мощность современного мясокомбината, строящегося в Достыкском сельском округе района Жаңасемей, позволит за одну смену осуществлять убой 100 голов крупного рогатого и 1 000 голов мелкого скота. На предприятии планируется производить 3 тонны колбасных изделий и 5 тонн консервированной продукции за одну смену. Запуск мясокомбината и откормочной площадки позволит объединить животноводство и переработку мяса в районе Жаңасемей. Полный производственный цикл обеспечит увеличение объема местной продукции, что придаст новый импульс развитию агропромышленного комплекса региона.
Маргарита Бутина
28.08.2026
От домбры до AI: как молодежь провела «LakeCamp Abai» на берегу Алаколя
Несколько дней на берегу Алаколя объединили активную молодежь из разных регионов Казахстана. В район Мақаншы приехали участники из области Абай, Восточно-Казахстанской и Туркестанской областей и других регионов страны. Здесь они не только отдыхали у озера, но и учились создавать медиаконтент, разрабатывать социальные проекты, говорили о гражданской ответственности, знакомились с национальными традициями и вместе участвовали в экологической акции. Впервые проведенный молодежный лагерь «LakeCamp Abai» организовали при поддержке Управления внутренней политики области Абай и областного Центра общественного согласия. Проект объединил сразу несколько направлений – государственность и национальные ценности, современные медиа и искусственный интеллект, лидерство и проектную деятельность, экологию и молодежный туризм. С самого начала организаторы сделали акцент на общении. Участники познакомились друг с другом, узнали о программе лагеря и включились в совместную работу. Перед началом мероприятий им также напомнили правила безопасности на побережье и воде. Одной из центральных площадок стала «Язык. Традиция. Домбра. AI», где национальная культура встретилась с современными технологиями. Молодежь выполняла задания на знание казахского языка, участвовала в командных играх, знакомилась с домброй и пробовала использовать возможности искусственного интеллекта. Такой формат показал, что традиции могут не только сохраняться, но и находить новое звучание в современной цифровой среде. Вопросы гражданской ответственности обсудили на площадке Legal Talk «Закон и порядок – выбор молодежи». Представители государственных органов рассказали о правах и обязанностях граждан, требованиях законодательства и ответственности за правонарушения. Встреча прошла в формате открытого диалога, поэтому участники могли задавать вопросы и обсуждать интересующие их темы. Отдельное место в программе заняло медиатворчество. В рамках MediaLab участники осваивали основы фото- и видеосъемки, мобильного монтажа, сторителлинга и копирайтинга, а затем применяли полученные навыки на практике в конкурсе «LakeCamp – глазами участников». Видеоролики, фотографии, сторис и тексты позволили самой молодежи рассказать о лагере и показать Алаколь через собственный взгляд. «Основная цель проведения лагеря LakeCamp Abai – популяризация государственности, наших традиций и туристического потенциала побережья Алаколя. В рамках программы молодежь не только знакомилась с национальными ценностями, но и училась создавать современный медиаконтент и разрабатывать грантовые проекты», – отметил руководитель отдела КГУ «Қоғамдық келісім» Самат Кәріпжанов. Национальная составляющая продолжилась через мастер-класс по тоғызқұмалақ и этноквиз. А разговор об ответственности получил вполне практическое продолжение во время акции «Таза Қазақстан», когда участники вместе вышли на побережье и занялись уборкой территории.Еще одной площадкой, объединившей участников из разных регионов, стала IDEALAB «Молодежная инициатива – будущее страны». Молодые люди работали в командах, обсуждали актуальные проблемы и разрабатывали собственные мини-проекты. Среди тем – экология, развитие государственного языка, волонтерство, молодежное предпринимательство, цифровая безопасность, искусственный интеллект, образование, занятость и развитие сельской молодежи. Таким образом, «LakeCamp Abai» стал не просто летним лагерем, а площадкой для межрегионального общения и обмена опытом. Молодые люди из разных уголков страны получили возможность познакомиться, найти единомышленников, попробовать себя в новых направлениях и вместе поработать над идеями, которые могут получить продолжение уже после завершения лагеря. По словам организаторов, в дальнейшем проект планируется расширять и привлекать к нему еще больше активной молодежи со всей страны. Важной частью этой работы остается и продвижение Алаколя как туристической территории, способной стать местом притяжения не только для отдыхающих, но и для молодежных, образовательных и общественных инициатив. Завершился лагерь подведением итогов и награждением наиболее активных участников. Финальным аккордом стали концерт артистов района Мақаншы и культурно-творческий вечер. За несколько дней «LakeCamp Abai» объединил то, что на первый взгляд может показаться разными направлениями: национальную культуру и искусственный интеллект, экологию и туризм, медиатворчество и гражданскую активность. Но именно в этом и заключалась идея проекта – создать пространство, где молодежь может не только получить новые знания, но и общаться, создавать и превращать собственные идеи в реальные инициативы.
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
Домбырадан AI-ға дейін: Алакөл жағасында өткен LakeCamp Abai жастарға не берді?
Алакөл жағалауы бірнеше күн бойы Қазақстанның әр өңірінен жиналған белсенді жастардың басын қосты. Абай облысы, Шығыс Қазақстан, Түркістан облыстары және еліміздің басқа да өңірлерінен келген қатысушылар Мақаншы ауданында өткен LakeCamp Abai жастар лагерінде бас қосты. Олар көл жағасында демалып қана қоймай, медиа контент жасауды, әлеуметтік жобалар әзірлеуді үйреніп, азаматтық жауапкершілік мәселелерін талқылады, ұлттық құндылықтармен танысып, экологиялық акцияға қатысты. Алғаш рет ұйымдастырылған LakeCamp Abai жастар лагері Абай облысының ішкі саясат басқармасының қолдауымен және облыстық Қоғамдық келісім орталығының ұйымдастыруымен өтті. Жоба мемлекеттік құндылықтар мен ұлттық дәстүрлерді дәріптеу, заманауи медиа мен жасанды интеллект мүмкіндіктерін таныстыру, көшбасшылық пен жобалық қызметті дамыту, сондай-ақ экология мен жастар туризмін насихаттау бағыттарын бір арнаға тоғыстырды. Лагерьдің алғашқы күнінен-ақ ұйымдастырушылар жастардың өзара танысып, еркін араласуына ерекше көңіл бөлді. Қатысушылар бағдарлама барысымен танысып, ортақ жұмысқа белсенді кірісті. Сонымен қатар жағалау мен судағы қауіпсіздік ережелері түсіндіріліп, төтенше жағдайлардың алдын алу бойынша қажетті ақпарат берілді. Бағдарламаның негізгі алаңдарының бірі «Тіл. Дәстүр. Домбыра. AI» деп аталды. Мұнда ұлттық мәдениет заманауи технологиялармен ұштастырылды. Жастар қазақ тілін меңгеруге арналған тапсырмаларды орындап, командалық ойындарға қатысты, домбыраның үнімен танысып, жасанды интеллект мүмкіндіктерін тәжірибе жүзінде қолданып көрді. Бұл формат ұлттық дәстүрлерді сақтаумен қатар, оларды қазіргі цифрлық ортада жаңа мазмұнмен дамытуға болатынын көрсетті. Азаматтық жауапкершілік мәселелері Legal Talk «Заң және тәртіп – жастар таңдауы» пікірталас алаңында талқыланды. Мемлекеттік органдардың өкілдері жастарға азаматтардың құқықтары мен міндеттері, заң талаптары және құқық бұзушылық үшін жауапкершілік туралы айтып берді. Кездесу ашық диалог форматында өтіп, қатысушылар өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, пікір алмасты. Лагерь бағдарламасында медиа шығармашылыққа да ерекше орын берілді. MediaLab аясында қатысушылар фото және бейнетүсірілім, мобильді монтаж, сторителлинг және копирайтинг негіздерін меңгерді. Ал алған білімдерін «LakeCamp – қатысушылар көзімен» байқауында іс жүзінде сынап көрді. Бейнероликтер, фотосуреттер, стористер мен мәтіндік жарияланымдар арқылы жастар лагерь тынысын өз көзқарастарымен көрсетті. «LakeCamp Abai лагерін өткізудің негізгі мақсаты – мемлекеттілікті, ұлттық дәстүрлерімізді және Алакөл жағалауының туристік әлеуетін насихаттау. Бағдарлама аясында жастар ұлттық құндылықтармен танысып қана қоймай, заманауи медиа контент жасауды және гранттық жобалар әзірлеуді үйренді», – деді «Қоғамдық келісім» КММ бөлім басшысы Самат Кәріпжанов. Ұлттық құндылықтар бағыты тоғызқұмалақтан өткен шеберлік сабағы мен этноквиз арқылы жалғасты. Ал жауапкершілік туралы әңгіме «Таза Қазақстан» акциясы барысында нақты іске ұласты. Қатысушылар Алакөл жағалауына шығып, аумақты тазарту жұмыстарына атсалысты. Әр өңірлерден келген жастардың басын қосқан тағы бір маңызды алаң – «Жастар бастамасы – ел болашағы» атты IDEALAB болды. Қатысушылар командаларға бөлініп, өзекті мәселелерді талқылады және шағын жобалар әзірледі. Жобалардың қатарында экология, мемлекеттік тілді дамыту, волонтерлік, жастар кәсіпкерлігі, цифрлық қауіпсіздік, жасанды интеллект, білім беру, жұмыспен қамту және ауыл жастарын дамыту бағыттары қамтылды. Осылайша LakeCamp Abai жай ғана жазғы лагерь емес, өңіраралық қарым-қатынас пен тәжірибе алмасуға арналған алаңға айналды. Еліміздің әр түкпірінен келген жастар бір-бірімен танысып, пікірлес адамдарын тауып, жаңа бағыттарда өздерін сынап көрді және лагерьден кейін де жалғасын табуы мүмкін бастамаларды бірге талқылады. Ұйымдастырушылардың айтуынша, алдағы уақытта жобаны кеңейтіп, оған еліміздің барлық өңірлерінен белсенді жастарды көбірек тарту жоспарланып отыр. Бұл ретте Алакөлдің туристік әлеуетін танытуға да басымдық берілмек. Яғни көл жағалауы демалыс орны ғана емес, жастардың білім алуына, тәжірибе алмасуына және қоғамдық бастамаларды жүзеге асыруына мүмкіндік беретін тартымды алаң ретінде қарастырылады. Лагерь қорытындысы бойынша белсенді қатысушылар марапатталып, үздіктерге дипломдар мен естелік сыйлықтар табысталды. Бағдарлама Мақаншы ауданы өнерпаздарының концерттік кеші және жастардың мәдени-шығармашылық бағдарламасымен түйінделді. Бірнеше күнге созылған LakeCamp Abai ұлттық мәдениет пен жасанды интеллектті, экология мен туризмді, медиа шығармашылық пен азаматтық белсенділікті бір ортаға біріктірді. Жобаның басты мәні де осында – жастарға жаңа білім беріп қана қоймай, өзара араласуға, жаңа идеялар ұсынуға және сол идеяларды нақты бастамаға айналдыруға мүмкіндік беру.
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
35 лет без ядерных испытаний: как изменился Семипалатинский полигон
Полигон закрыт уже 35 лет. Казахстан прошел путь от ликвидации последствий ядерных испытаний к собственной научной базе, радиационному мониторингу и мирному использованию атомных технологий. К 35-летию закрытия Семипалатинского испытательного ядерного полигона в Национальном ядерном центре Казахстана прошел круглый стол с участием представителей Агентства Республики Казахстан по атомной энергии, региональных властей, научных организаций и экспертного сообщества. 29 августа 1991 года изменило ядерную политику Казахстана Семипалатинский испытательный ядерный полигон был закрыт 29 августа 1991 года. За 40 лет на его территории провели 456 ядерных испытаний, а площадь полигона превышала 18 тыс. кв. км. Спустя 35 лет именно эта дата стала отправной точкой дискуссии уже о другой роли атомных технологий — научной, энергетической и мирной. Заместитель председателя Агентства по атомной энергии Гумар Сергазин сформулировал этот переход так: «35-летие закрытия Семипалатинского полигона – это не только повод оценить пройденный путь, но и возможность определить наши дальнейшие задачи. Для Казахстана история полигона стала историей перехода от тяжелого ядерного наследия к политике мира, безопасности и созидательного использования атомной энергии». Сегодня Агентство по атомной энергии отвечает в том числе за государственную политику в сфере использования атомной энергии, ядерную и радиационную безопасность, режим нераспространения и функционирование Семипалатинской зоны ядерной безопасности. Более 18 тысяч кв. км полигона обследовали ученые Одним из крупнейших проектов после прекращения испытаний стало комплексное радиоэкологическое обследование бывшего полигона. Исследования позволили определить территории, где сохраняются радиационные риски, и участки, на которых радиоактивное загрязнение не превышает установленные нормативы. Комплексное обследование территории площадью 18 311,4 кв. км проводилось в 2008–2021 годах. Ученые выявили значимые участки радиоактивного загрязнения и основные механизмы возможного распространения радионуклидов. При этом исследования показали, что загрязнение имеет локальный характер и не охватывает всю территорию бывшего полигона. Полученные данные стали научной базой для дальнейшего управления этими землями. В Казахстане появилась Семипалатинская зона ядерной безопасности Следующим этапом стало создание специального правового режима для загрязненных территорий. 5 июля 2023 года в Казахстане был подписан закон «О Семипалатинской зоне ядерной безопасности». Он предусматривает создание особой зоны на загрязненных территориях бывшего полигона и обеспечение там ядерной и радиационной безопасности. По материалам комплексного экологического обследования, территория, которую планировалось включить в зону ядерной безопасности, составляет около 8,34 тыс. кв. км, или 45,5% общей площади бывшего полигона. На таких участках необходимы дальнейшие работы по ликвидации последствий испытаний и постоянный контроль. Национальный ядерный центр сменил военные задачи на научные Ключевую роль в трансформации территории получил Национальный ядерный центр Казахстана. Он был создан в 1992 году на базе научно-производственных объектов бывшего полигона. Среди первоначальных задач были ликвидация последствий испытаний, формирование собственной научно-технической и кадровой базы атомной энергетики и конверсия бывшего военно-промышленного комплекса. За последующие десятилетия специалисты центра занимались приведением испытательной инфраструктуры в безопасное состояние, радиоэкологическими исследованиями и физической защитой объектов. В частности, в 1996–2000 годах были полностью закрыты 181 штольня и 13 скважин. В дальнейшем проекты по повышению безопасности бывшего полигона реализовывались в том числе в международном формате с участием Казахстана, США и России. Теперь Курчатов, который когда-то был центром инфраструктуры ядерных испытаний, развивается как площадка для научных исследований и мирных атомных технологий. От ядерного полигона — к «Аллее Мира» Символической частью мероприятий стала закладка «Аллеи Мира» на территории Национального ядерного центра Деревья высадили участники круглого стола в память о закрытии полигона и как символ перехода от ядерных испытаний к науке и безопасности. Но за символикой стоят десятилетия практической работы: обследование более 18 тыс. кв. км территории, ликвидация части испытательной инфраструктуры, создание специальной зоны ядерной безопасности и развитие исследовательской базы. Источник DKNews.kz.
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
Семей полигонының жабылғанына 35 жыл: Курчатовта не өзгерді
Тарихи шешімге 35 жыл толды. Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығында Семей ядролық сынақ полигонының жабылғанына 35 жыл толуына арналған дөңгелек үстел өтті. Негізгі тақырыптар – ядролық сынақтардың салдарын жою, радиациялық қауіпсіздік, ядролық қаруды таратпау және атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану болды, деп хабарлайды Курчатовта өткен жиынға Қазақстан Республикасының Атом энергиясы жөніндегі агенттігі төрағасының орынбасары Ғұмар Серғазин, Абай облысы әкімінің орынбасары Мейірлан Раханов, Павлодар облысы әкімі аппаратының басшысы Руслан Мұқанов, Май ауданы әкімінің орынбасары Әділет Сыздықбаев, мемлекеттік органдардың өкілдері, ғалымдар мен сарапшылар қатысты. Ұлттық ядролық орталық бұған дейін де 35 жылдыққа арналған бірқатар іс-шара ұйымдастырған. Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Ұлттық ғылым академиясының президенті Ақылбек Күрішбаев қатысушыларға құттықтау сөзін жолдады. «Бұл – алдағы міндеттерімізді айқындайтын маңызды уақыт» Ғұмар Серғазин полигон тарихын Қазақстанның ядролық сынақтардан бейбіт атом саясатына дейінгі жолымен байланыстырды. «Семей полигонының жабылғанына 35 жыл толуы — бұл өткенге көз жүгіртіп, атқарылған жұмыстарды саралайтын ғана емес, алдағы міндеттерімізді айқындайтын да маңызды уақыт. Қазақстан үшін полигон тарихы ядролық сынақтардың ауыр салдарынан бейбітшілік, қауіпсіздік және атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану саясатына көшу тарихына айналды», – деді Ғұмар Серғазин. 1991 жылғы 29 тамызда Семей ядролық сынақ полигонын жабу туралы шешім қабылданды. 2026 жылы осы тарихи оқиғаға 35 жыл толып отыр. 18 мың шаршы километрден астам аумақ зерттелді Дөңгелек үстелде Ұлттық ядролық орталықтың полигон жабылғаннан кейін атқарған жұмыстарына ерекше назар аударылды. Орталық мамандары ондаған жыл бойы бұрынғы сынақ алаңдарының қауіпсіздігіне байланысты ғылыми, техникалық және практикалық міндеттерді шешіп келеді. Соның ішінде: сынақ инфрақұрылымын жою және қауіпсіз күйге келтіру; ядролық қаруды таратпау режимін нығайту; бұрынғы полигон нысандарын зерттеу; радиоэкологиялық жағдайды бағалау; радиациялық қауіп сақталған аумақтарды анықтау бағыттарында жұмыстар жүргізілді. Ең ауқымды жобалардың бірі – бұрынғы Семей сынақ полигонын кешенді радиоэкологиялық зерттеу. Ұлттық ядролық орталықтың ресми дерегіне сәйкес, кешенді зерттеу бағдарламасы 2008 жылы басталып, 2021 жылы аяқталған. Зерттеу 18 мың шаршы километрден астам аумақты қамтыды. Нәтижесінде радиациялық қауіп сақталған учаскелер мен халыққа радиациялық қауіп төндірмейтін жерлер анықталды. Ұлттық ядролық орталық осы жұмыстардың ғылыми нәтижелерін жеке монографияда да жүйелеген. Зерттеулер мемлекеттік шешімдерге негіз болды Көпжылдық зерттеулердің нәтижелері бұрынғы полигон аумағын одан әрі басқару және Семей ядролық қауіпсіздік аймағын құру жөніндегі шешімдерге ғылыми негіз болды. Полигон жабылғаннан кейін Қазақстанның алдында тек радиациялық мұраны зерттеу міндеті тұрған жоқ. Сынақ инфрақұрылымын қауіпсіз күйге келтіру, ядролық материалдардың таралу тәуекелдерін төмендету және жинақталған ғылыми-техникалық әлеуетті бейбіт мақсаттарға бағыттау қажет болды. Ұлттық ядролық орталықтың материалдарында бұрынғы әскери-өнеркәсіптік кешенді конверсиялау, радиоэкология және ядролық энергетика қауіпсіздігі саласындағы жұмыстар халықаралық серіктестермен бірге жүргізілгені көрсетілген. Қазақстан тәжірибесінің халықаралық маңызы айтылды Дөңгелек үстелге қатысушылар Қазақстанның бұрынғы ядролық сынақ полигонын қауіпсіз күйге келтіруде жинаған тәжірибесіне де тоқталды. Талқылауда үш бағыт ерекше аталды: радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету; ядролық қаруды таратпау; халықаралық ғылыми-техникалық ынтымақтастық. Бұрынғы полигонда жүзеге асырылған жобалар ядролық сынақтардың салдарын ғылыми зерттеу мен халықаралық ынтымақтастық арқылы кезең-кезеңімен шешудің қазақстандық тәжірибесін қалыптастырды. Курчатовта «Бейбітшілік аллеясы» пайда болды Дөңгелек үстелден кейін Ұлттық ядролық орталық аумағында «Бейбітшілік аллеясының» негізі қаланды. Семей полигонының жабылғанына 35 жыл толуына орай отырғызылған ағаштар бұрын ядролық сынақтармен байланысты болған аумақтың ғылым, қауіпсіздік және бейбіт дамуға бет бұрғанын бейнелейді. Аллеяның негізін қалауға іс-шараға келген құрметті қонақтар қатысты. Ұйымдастырушылардың пайымынша, отырғызылған ағаштар өткен тарихты, болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілікті, бейбітшілік пен халықаралық ынтымақтастықтың маңызын еске салатын белгі болмақ. Курчатовтың рөлі өзгерді Кезінде Семей полигонының сынақ инфрақұрылымының орталығы болған Курчатов бүгінде ядролық ғылым, заманауи технологиялар, радиоэкология және бейбіт атом бағыттары тоғысқан ғылыми орталық ретінде дамып келеді. Полигонның 35 жылдығына орай Ұлттық ядролық орталық биыл Семей сынақ полигоны тарихының экспозициялық залында Ашық есік күндерін де өткізді. Келушілер тарихи құжаттармен, өлшеу құралдарымен және ядролық сынақтар кезеңінен сақталған материалдармен таныса алды. Дереккөз DKNews.kz.
Динмухамед Бейсембаев
28.08.2026
