Technologies
Date filter
Shows posts published on the selected day only.
Қазақстан эксперименттік ядролық физиканың заманауи бағыттарын дамытуда
Мамандарды даярлаудың маңызды құрамдас бөлігі – халықаралық ғылыми жобаларға қатысу. Қазіргі заманғы эксперименттік ядролық физика мамандардан іргелі білімді, инженерлік дағдыларды және заманауи цифрлық технологияларды меңгеруді талап етеді. Бүгінде экспериментші-физик ядролық физика мен бөлшектер физикасын жақсы білумен қатар, электроника, деректерді жинау жүйелері, детекторлық қондырғылар және компьютерлік модельдеу принциптерін түсінуі қажет. Кәсіби даярлықтың маңызды бөлігіне бағдарламалау да жатады: C++, Python, ROOT, Geant4 және басқа да мамандандырылған құралдармен жұмыс істеу физикалық процестерді модельдеуге, үлкен көлемдегі деректерді өңдеуге және оқиғаларды бағдарламалық реконструкциялауға мүмкіндік береді. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің Ядролық физика институты Ғарыштық сәулелер физикасы зертханасының жетекші ғылыми қызметкері, PhD, Біріккен ядролық зерттеулер институтының Жоғары энергиялар физикасы зертханасы ғылыми хатшысының орынбасары және Қазақстан Республикасынан БЯЗИ қызметкерлерінің Ұлттық тобының жетекшісі Ержан Мұхамеджанов атап өтті. Оның айтуынша, маман эксперименттің бүкіл циклін – детектордың құрылымы мен физикалық сигналдың пайда болуынан бастап, оның электроника арқылы түрлендіріліп, деректерді жинау жүйесіне берілуіне және нәтижесінде ғылыми қорытынды алынуына дейінгі процесті түсінуі маңызды. Бұл ретте тек теориялық білімнің өзі жеткіліксіз. Практикалық тәжірибенің маңызы зор: прототиптер құрастыру, өлшеулер жүргізу, сәуле шоғындағы сынақтарға қатысу, жабдықтармен жұмыс істеу және алынған деректерді талдау жас зерттеушілердің кәсіби құзыреттерін біртіндеп қалыптастыруға мүмкіндік береді. Қазақстанда бұл тәсіл Ядролық физика институтының жоғары оқу орындарымен ынтымақтастығы, студенттерді, магистранттар мен докторанттарды ғылыми жобаларға тарту, сондай-ақ бірлескен білім беру бағдарламалары, соның ішінде "Дубна" университетімен қос дипломды бағдарламалар арқылы дамып келеді. Мамандарды даярлаудың маңызды құрамдас бөлігі – халықаралық ғылыми жобаларға қатысу. Бүгінде Қазақстан Біріккен ядролық зерттеулер институтында (БЯЗИ) 80-нен астам маманнан тұратын ұлттық топпен ұсынылған. Бұл – орташа жасы шамамен 30 жасты құрайтын, негізінен жас мамандардан құралған команда. Сонымен қатар 25-ке жуық қызметкер физика-математика ғылымдарының кандидаты немесе PhD ғылыми дәрежесіне ие. Қазақстандық ғалымдар БЯЗИ-дің іс жүзінде барлық флагмандық жобаларында маңызды рөл атқарып, ірі эксперименттік қондырғылар мен детекторлық жүйелерді әзірлеуге және жасауға қатысады. Біздің мамандарымыздың арасында басшылық лауазымдарды атқаратындардың саны да артып келеді. Осылайша, ірі халықаралық үкіметаралық ғылыми ұйымның ортасында біз білікті зерттеушілерді ғана емес, ғылыми ұжымдар мен ауқымды халықаралық жобаларды басқаруға қабілетті жаңа буын ғылым ұйымдастырушыларын да қалыптастырып келеміз. Қазақстандық ғалымдардың Еуропалық ядролық зерттеулер ұйымы – CERN жобаларына қатысуы да кеңейіп келеді. Ядролық физика институтының мамандары халықаралық коллаборацияларда жұмыс істеп, сынақ сәуле шоғындағы зерттеулерге, деректерді талдауға, детекторлық жүйелердің компоненттерін әзірлеу мен өндіруге қатысады. Перспективалы бағыттардың бірі – детекторлық технологиялар саласындағы өзіндік құзыреттерді дамыту. Қазақстанда straw-детекторларын өндіру технологиясы игеріліп, өндірістік және сынақ базасы құрылуда. Сонымен қатар дәл механика, электроника, модельдеу, бағдарламалық қамтамасыз ету, жаңа материалдар және сапаны бақылау бағыттарындағы құзыреттер дамып келеді. Эксперименттік физикаға жастарды тартуға ерекше көңіл бөлінеді. Ержан Мұхамеджановтың айтуынша, бұл салада жас мамандардың тек қойылған міндеттерді орындаумен шектелмей, бастамашыл болуы, өз бетінше сұрақтар қоя білуі және эксперименттің құрылымын терең түсінуге ұмтылуы аса маңызды. Сонымен қатар қазіргі ғылыми орта мамандар үшін жынысына қарамастан ашық: қыздар детекторлармен жұмыс істеуде, модельдеуде, деректерді талдауда және эксперименттер жүргізуде белсенді әрі табысты еңбек етуде. Бұл бағыттардың дамуы Қазақстанға ірі халықаралық зерттеулерге қатысып қана қоймай, өзінің ғылыми және технологиялық құзыреттерін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бұл үдерісте заманауи детекторлық технологияларды Қазақстанға трансферттеу және оларды одан әрі дамыту алаңына айналып келе жатқан Ядролық физика институты маңызды рөл атқарады. Соның нақты мысалдарының бірі – БЯЗИ-мен бірлесіп жүзеге асырылып жатқан, аса жұқа пленкаларды ультрадыбыстық дәнекерлеу әдісімен straw-детекторларын өндірудің озық технологиясын Қазақстанға трансферттеу. БЯЗИ-де әзірленген бұл технологияны бүгінде ЯФИ мамандары Алматыдағы өз өндірістік базасында игеріп, одан әрі дамытуда. Бұл Қазақстанның БЯЗИ-ге мүше болуы қандай мүмкіндіктер беретінін айқын көрсетеді: бұл тек ірі халықаралық жобаларға қатысу мүмкіндігі ғана емес, сонымен қатар білімді, технологиялар мен құзыреттерді елге трансферттеп, оларды Қазақстанның өзінде одан әрі дамытуға жол ашады. Жас мамандарды даярлаумен және БЯЗИ, CERN әрі басқа да жетекші ғылыми орталықтармен ынтымақтастықты кеңейтумен ұштастыра отырып, бұл отандық эксперименттік физика мектебін нығайтуға және Қазақстанда заманауи өзіндік технологиялық базаны қалыптастыруға мүмкіндік береді. Дереккөз: inbusiness.kz
Динмухамед Бейсембаев
17.09.2026
Мясокомбинат в области Абай запустят этой осенью
Открытие мясокомбината перенесли на октябрь из-за поставки технологического оборудования из Европы. Сейчас все оборудование уже доставлено, его устанавливают и завершают благоустройство территории. За январь–август 2026 года индекс физического объема сельского хозяйства в регионе достиг 104,8%. Основной рост приходится в том числе на животноводство. За семь месяцев в области произвели 75,8 тыс. тонн мяса и 186 тыс. тонн молока. Поголовье крупного рогатого скота составило 898,8 тыс. голов, мелкого рогатого скота – 1,5 млн, лошадей – 482,5 тыс., птицы – 1,79 млн голов. Об этом на брифинге в РСК рассказал руководитель управления сельского хозяйства области Ертай Куанбаев Для увеличения производства мяса и экспортного потенциала за последние два года расширены мощности двух откормочных площадок. В районе Жаңасемей начато строительство новой площадки на 5 тысяч голов. В рамках программы развития овцеводства на 2026–2030 годы планируется приобрести 300 тыс. голов племенных овцематок и создать три откормочные площадки общей мощностью 18 тысяч голов. В результате планируется увеличить поголовье овец до 2,2 млн голов, а долю племенного скота довести до 40%, – сказал руководитель управления. По программам «Игілік» и «Береке» сформировано 19 проектов на общую сумму 15 млрд тенге. Они предусматривают импорт 7 180 голов племенного крупного рогатого скота и 5 тыс. голов мелкого рогатого скота. Еще 18 проектов на 5,2 млрд тенге рассматриваются по программе «Жайлау». В области продолжается уборочная кампания. Для ее проведения 205 сельхозтоваропроизводителей получили по программе «Кең дала» кредиты на 14,1 млрд тенге. В этом году хозяйства планируют приобрести 700 единиц техники. Сейчас закуплено 376 машин, а уровень обновления машинно-тракторного парка достиг 4,2%. По программе «Кең дала» 205 сельскохозяйственным товаропроизводителям выдано 14,1 млрд тенге кредитов. В этом году планируется приобрести 700 единиц техники, на сегодняшний день приобретено 376 единиц. Уровень обновления машинно-тракторного парка составил 4,2%, – сообщил Ертай Куанбаев. Отдельное направление – крупные инвестиционные проекты. До 2029 года в регионе планируют реализовать 19 таких проектов. Шесть из них намечены на текущий год, их запуск позволит создать более 400 новых рабочих мест. Среди проектов – комплекс «Eurasia Agro Semey», рассчитанный на переработку 11,4 тыс. тонн мяса в год, и линия «Qazaq Astyq Group» по выпуску 72 тыс. тонн рафинированного подсолнечного масла ежегодно. Кроме того, за 4 млрд тенге запущен завод «Агролидер KAZ». В Семее также планируют открыть молочно-товарную ферму на 1 200 голов и молочный завод «Ertis Onimderi» мощностью 36 тыс. тонн продукции в год. Крестьянское хозяйство «Калиқанұлы» намерено увеличить мощность молокоперерабатывающего завода с 15 до 55 тонн в сутки. Что касается мясокомбината, то его открытие перенесено на октябрь. Это связано с тем, что поставка оборудования идет из Европы. Это технологические агрегаты, соответствующие всем современным стандартам и требованиям. Все оборудование поставлено, идет его установка, а также работы по благоустройству. По словам инвестора открытие состоится в течение октября, - заключил Ертай Куанбаев.
Динмухамед Бейсембаев
17.09.2026
Сообщить о проблемах с благоустройством можно через @TazaQazBot
Жители Казахстана могут сообщать о проблемах с чистотой и благоустройством через Telegram-бот @TazaQazBot. Сервис запустили в июне 2024 года в рамках акции «Таза Қазақстан». Чтобы отправить обращение, достаточно авторизоваться в боте, прикрепить фотографию, указать адрес и кратко описать проблему. После этого сообщение направляется в соответствующие службы. Пользователь может следить за статусом обращения на каждом этапе. После устранения проблемы в боте появляется фотоотчет, а заявитель может оценить качество выполненных мер. Через @TazaQazBot принимают обращения по 21 категории. Среди них — уборка территорий, вывоз мусора, ремонт дорог, освещение улиц, озеленение и очистка водоемов. С начала года через платформу поступило 586 обращений. Из них 518 уже выполнены, 25 находятся в процессе, еще 43 возвращены. Средняя оценка качества исполнения обращений по области составляет 4 балла. Если вы заметили проблему, связанную с экологией или благоустройством, сообщить о ней можно через @TazaQazBot.
Динмухамед Бейсембаев
16.09.2026
«Таза Қазақстан»: экологиялық мәселелерді @TazaQazBot арқылы хабарлаңыз
«Таза Қазақстан» акциясы аясында тұрғындар қоршаған ортаға және абаттандыруға қатысты мәселелерді @TazaQazBot Telegram-чат-боты арқылы мемлекеттік органдарға жолдай алады. Цифрлық сервис 2024 жылғы маусымда іске қосылды. Бүгінде ол тұрғындардың өтініштерін тиісті қызметтерге жедел жеткізуге мүмкіндік беретін қолайлы құралдардың біріне айналды. Чат-бот арқылы өтініш жіберу үшін Telegram-да авторизациядан өтіп, анықталған мәселенің фотосын тіркеу, мекенжайын көрсету және жағдайды қысқаша сипаттау қажет. Одан кейін өтініш автоматты түрде жауапты қызметтердің қарауына жіберіледі. Пайдаланушы өтініштің орындалу барысын да бақылай алады. Оның мәртебесі әр кезеңде көрсетіледі. Мәселе шешілгеннен кейін атқарылған жұмыс бойынша фотоесеп ұсынылып, тұрғын оның сапасын бағалай алады. Өтініштер 21 санат бойынша қабылданады. Олардың ішінде аумақтарды тазалау, қоқыс шығару, жолдарды жөндеу, көшелерді жарықтандыру, көгалдандыру, су айдындарын тазалау және басқа да мәселелер бар. Жыл басынан бері @TazaQazBot платформасына 586 өтініш түскен. Оның 518-і орындалды, 25 өтініш бойынша жұмыс жалғасып жатыр, 43 өтініш кері қайтарылды. Өтініштердің орындалу сапасы бойынша облыстардың орташа рейтингі 4 балды құрады. Қоршаған ортаға немесе абаттандыруға қатысты мәселені байқасаңыз, @TazaQazBot арқылы хабарлап, өз қалаңыздың тазалығы мен көркеюіне үлес қоса аласыз.
Динмухамед Бейсембаев
16.09.2026
ИИ поможет сельским школам Казахстана: пилотный проект запустили в 10 школах
С 1 сентября текущего года в Казахстане запущен пилотный проект по внедрению искусственного интеллекта в малокомплектных школах. Это отвечает задачам, поставленным Президентом Касым-Жомартом Токаевым в Послании народу «Казахстан в эпоху искусственного интеллекта: актуальные задачи и их решения через цифровую трансформацию», по формированию компетенций в области искусственного интеллекта со школьной скамьи. В рамках пилотного проекта охвачены первые 10 школ страны – в Павлодарской и Кызылординской областях. Обучение организовано для более 50 учеников 4-х классов по математике, цифровой грамотности, казахскому и русскому языкам. Проект является одним из мер Комплексного плана по внедрению искусственного интеллекта в систему среднего образования на 2026-2029 годы. Важным этапом стало подписанное накануне в г. Урумчи (КНР) соглашение о поэтапном масштбаировании проекта между казахстанской AI-компанией Q.AI и международной компанией 01.AI, основанной мировым экспертом в области ИИ и членом Совета по искусственному интеллекту при Президенте РК Ли Кай-Фу. Поэтапно проект будет расширяться: в январе 2027 года число школ-участников планируется увеличить как минимум до 50; в апреле – до 440; к июлю 2028 года - полный охват около 2,6 тысячи малокомплектных школ страны. Учебный процесс построен по гибридной модели с применением дистанционных технологий: педагоги проводят уроки в режиме онлайн из специально оборудованной студии на базе Национального центра повышения квалификации «Өрлеу». В это время в сельских классах ход занятия сопровождают местные учителя, помогающие детям усваивать материал, а контроль активности и вовлеченности школьников осуществляется с помощью интерактивных кликеров и цифровых инструментов. Одновременно продолжится подготовка педагогов, руководителей школ и специалистов районных отделов образования. Технологическая основа ИИ-платформы развернута на базе АО «Национальные информационные технологии» с привлечением вычислительных мощностей отечественного суперкомпьютерного кластера. Генеральный директор Q.AI Дмитрий Мун отметил, что совместный проект призван сократить разрыв в качестве знаний между городскими и сельскими учениками. «В Казахстане имеется около 2,6 тыс. малокомплектных школ в сельской местности, где учится по 5–6 человек в классе. Далеко не везде есть возможность привлечь сильных педагогов по каждому предмету. Наш проект – один из практических шагов по реализации этой задачи. Сильные учителя из Астаны проводят живой урок в онлайн-формате для сельских школ. При этом учитель в классе находится рядом с детьми, а ИИ анализирует ответы учеников, помогая находить пробелы и слабые стороны в знаниях и понимать, кому нужна дополнительная помощь. То есть мы переходим на персонифицированное образование. ИИ здесь не заменяет учителя, он делает учителя сильнее и эффективнее. Среди детей в самых маленьких школах Казахстана сегодня растут будущие ученые, предприниматели, государственные служащие и технологические лидеры страны. И именно ради таких проектов Казахстан и Китай сегодня объединяют технологии, опыт и людей», — подчеркнул Дмитрий Мун. Сочетание дистанционного обучения и ИИ позволит расширить доступ сельских школьников к современным образовательным ресурсам, обеспечить более персонализированный подход к обучению и создать равные возможности детям для получения качественного образования независимо от места их проживания. Одновременно проект должен способствовать развитию цифровых компетенций педагогов и учащихся.
Динмухамед Бейсембаев
16.09.2026
News feed
Қазақстан мен Франция театр өнері, музей және архив ісі салаларындағы ынтымақтастықты кеңейтеді
Динмухамед Бейсембаев
20.09.2026
Дни культуры Казахстана во Франции открыли новые направления сотрудничества
Динмухамед Бейсембаев
20.09.2026
Новая жизнь в селе: 50 семей из разных регионов переехали область Абай
Динмухамед Бейсембаев
20.09.2026
Қазақы тазылар асылдандыру жүйесіне енгізіледі: Астанада арнайы көрме өтті
Динмухамед Бейсембаев
20.09.2026
Аксуатская районная больница получила новые автомобили "скорой помощи"
Редактор
20.09.2026
Казахские тазы будут включены в систему племенного разведения: в Астане прошла специальная выставка
Редактор
20.09.2026
«Таза Қазақстан»: су нысандарынан 465 тонна қоқыс жиналды
Динмухамед Бейсембаев
19.09.2026
В Казахстане очистили водоемы от 465 тонн мусора
Динмухамед Бейсембаев
19.09.2026
Абай облысында «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында ауқымды тазалық шаралары ұйымдастырылды
Динмухамед Бейсембаев
19.09.2026
Более 14 тысяч жителей области Абай вышли на экологическую акцию
Динмухамед Бейсембаев
19.09.2026
