Бүгін Абай облысы бойынша «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ филиалы директорының орынбасары Дәурен Серікқанұлы Сүлейменовпен МӘМС шеңберінде тегін стоматологиялық көмек алуға кімдердің құқығы бар, оның көлеміне қандай қызметтер кіретіні және Абай облысында стоматологияны қаржыландыру көлемінің қалай өзгергені туралы әңгімелесеміз.
Стоматологиялық көмек халық арасында ең көп сұранысқа ие медициналық қызметтердің бірі. Қазақстан тұрғындары қандай стоматологиялық көмекті тегін ала алады және оны кімдер алуға құқылы?
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 21 қыркүйектегі № ҚР ДСМ-106/2020 бұйрығына сәйкес стоматологиялық көмек шұғыл және жоспарлы болып бөлінеді. Тегін стоматологиялық көмек алу құқығы пациенттің санатына және медициналық ұйымға жүгіну сипатына байланысты. Бұл ретте жоспарлы және шұғыл көмек белгіленген тізбелер мен медициналық көрсетілімдерге сәйкес көрсетіледі.
Тегін жоспарлы стоматологиялық көмек кімдерге көрсетіледі?
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің № ҚР ДСМ-106/2020 бұйрығына сәйкес МӘМС шеңберінде тегін жоспарлы стоматологиялық көмек 18 жасқа дейінгі балаларға және жүкті әйелдерге көрсетіледі.
Жоспарлы стоматологиялық көмек шұғыл медициналық араласуды қажет ететін жағдайлар болмаған кезде көрсетілетін қызметтерді қамтиды. Жоспарлы стоматологиялық көмектің көлемі медициналық көрсетілімдерге және қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерде көзделген медициналық қызметтер тізбесіне сәйкес айқындалады.
Бұл ретте балалар мен жүкті әйелдерге көрсетілетін жоспарлы стоматологиялық көмек шеңберіне ортодонтиялық және ортопедиялық көмек жалпы тәртіппен кірмейді. Бұған заңнамада көзделген жақ-бет аймағының туа біткен патологиясы бар балаларға көрсетілетін ортодонтиялық көмек жатпайды.
Тегін шұғыл стоматологиялық көмек алуға кімдердің құқығы бар?
Шұғыл стоматологиялық көмек шұғыл медициналық араласуды қажет ететін жіті аурулар мен жағдайлар кезінде көрсетіледі. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің № ҚР ДСМ-106/2020 бұйрығына сәйкес МӘМС шеңберінде тегін шұғыл стоматологиялық көмек алуға халықтың мына санаттары құқылы:
- 18 жасқа дейінгі балалар;
- жүкті әйелдер;
- Ұлы Отан соғысының ардагерлері және оларға теңестірілген адамдар;
- I, II және III топтағы мүгедектігі бар адамдар;
- «Алтын алқа» және «Күміс алқа» алқаларымен наградталған көпбалалы аналар;
- атаулы әлеуметтік көмек алушылар;
- жасына байланысты зейнеткерлер;
- инфекциялық, әлеуметтік мәні бар аурулары және айналасындағыларға қауіп төндіретін аурулары бар адамдар;
- мүгедектігі бар балаға күтім жасайтын жұмыс істемейтін адамдар;
- бала кезінен I топтағы мүгедектігі бар адамға күтім жасайтын жұмыс істемейтін адамдар.
Осылайша, аталған санаттарға жататын азаматтар тісінің қатты ауыруы немесе өзге де шұғыл жағдай туындаған кезде Қормен шарт жасасқан медициналық ұйымдарға шұғыл стоматологиялық көмек алу үшін жүгіне алады.
Шұғыл стоматологиялық көмек қандай қызметтерді қамтиды?
Қазақстан Республикасында стоматологиялық көмекті ұйымдастыру стандартына сәйкес, ол Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 24 ақпандағы № 31 бұйрығымен бекітілген, көрсетілетін көмектің көлемі пациенттің жағдайы мен медициналық көрсетілімдеріне байланысты айқындалады.
Шұғыл жағдайда пациентке ауырсынуды басу, диагностикалық зерттеулер жүргізу, тісті жұлу, жіті қабыну процестерін емдеу, абсцесті ашу, периостотомия және қолданыстағы нормативтік құжаттарда көзделген басқа да медициналық қызметтер көрсетілуі мүмкін.
Шұғыл стоматологиялық көмектің негізгі мақсаты — жіті жағдайды жою, ауырсынуды басу және ықтимал асқынулардың алдын алу.
Стоматологиялық клиникаға жүгіну үшін учаскелік дәрігерден жолдама алу қажет пе?
Шұғыл және жоспарлы стоматологиялық көмек алу үшін учаскелік дәрігердің жолдамасы талап етілмейді. Пациент Қормен стоматологиялық көмектің тиісті түрін көрсету бойынша шарт жасасқан медициналық ұйымға тікелей жүгіне алады.
Сонымен қатар медициналық ұйымға бармас бұрын оның Қормен стоматологиялық қызметтер көрсетуге қолданыстағы шарты бар-жоғын және қажетті көмек түрі бойынша пациенттерді қабылдайтынын нақтылауды ұсынамыз.
Абай облысының тұрғындары МӘМС шеңберінде стоматологиялық қызмет көрсететін клиникалар туралы ақпаратты қайдан ала алады?
МӘМС шеңберінде стоматологиялық көмек көрсететін медициналық ұйымдар туралы ақпаратты «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ-ның ресми сайтындағы медициналық қызметтерді жеткізушілерге арналған бөлімнен алуға болады.
Клиникаға бармас бұрын оның Қормен қолданыстағы шартының бар-жоғын және көрсететін қызметтерінің тізбесін нақтылауды ұсынамыз, өйткені барлық стоматологиялық ұйымдар МӘМС шеңберінде тегін көмек көрсете бермейді.
Тегін стоматологиялық көмекті жекеменшік клиникадан алуға бола ма?
Иә. МӘМС шеңберіндегі стоматологиялық көмек мемлекеттік те, жекеменшік те медициналық ұйымдарда көрсетілуі мүмкін. Ол үшін медициналық ұйымның тиісті лицензиясы және Қормен медициналық көмектің тиісті түрін көрсетуге жасалған шарты болуы қажет.
Пациент үшін тегін болып саналатын қызметтер — тиісті медициналық пакетке және Қормен жасалған шартқа енгізілген, сондай-ақ пациенттің оларды алуға құқығы болған жағдайда көрсетілетін медициналық қызметтер.
Абай облысында соңғы үш жылда стоматологиялық көмекті қаржыландыру қалай өзгерді? Қанша қызмет көрсетілді және қандай қаражат төлеуге ұсынылды?
Стоматологиялық көмектің динамикасын бағалау үшін 2024 және 2025 жылдардағы, сондай-ақ 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы көрсеткіштерді қарастырайық.
2024 жылы Абай облысының медициналық ұйымдары жалпы сомасы 1 млрд 12,8 млн теңгені құрайтын 232 885 стоматологиялық қызметті төлеуге ұсынды. Оның ішінде жоспарлы стоматологиялық көмек — 128 430 қызмет, сомасы 556,3 млн теңге, ал шұғыл стоматологиялық көмек — 104 455 қызмет, сомасы 456,5 млн теңге болды.
2025 жылы төлеуге жалпы сомасы 1 млрд 132,8 млн теңгені құрайтын 221 657 стоматологиялық қызмет ұсынылды. Оның ішінде жоспарлы стоматологиялық көмек 127 012 қызметті, сомасы 615,9 млн теңгені, ал шұғыл стоматологиялық көмек 94 645 қызметті, сомасы 516,8 млн теңгені құрады.
Осылайша, 2025 жылы 2024 жылмен салыстырғанда стоматологиялық қызметтер бойынша төлеуге ұсынылған сома шамамен 119,9 млн теңгеге немесе 11,8%-ға өсті.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Абай облысының медициналық ұйымдары жалпы сомасы 435,9 млн теңгені құрайтын 85 967 стоматологиялық қызметті төлеуге ұсынды. Оның ішінде 45 015 қызмет — сомасы 226,2 млн теңге болатын жоспарлы стоматологиялық көмек, ал 40 952 қызмет — сомасы **209,7 млн теңге болатын шұғыл стоматологиялық көмек.
Бұл ретте 2026 жылғы деректер тек алты айды қамтитынын атап өткен жөн. Сондықтан оларды 2024 және 2025 жылдардың толық жылдық көрсеткіштерімен тікелей салыстырмай, жеке қарастырған дұрыс.
Стоматологиялық қызметтерге ақы төлеу қалай жүзеге асырылады және олар төлеуге ұсынылғаннан кейін не болады?
Медициналық қызметтерге ақы төлеу жасалған шарттарға және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 20 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-291/2020 бұйрығымен бекітілген денсаулық сақтау субъектілерінің қызметтеріне ақы төлеу қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.
Медициналық ұйым белгіленген тәртіппен көрсетілген медициналық қызметтер үшін шот-тізілім қалыптастырып, оны Қорға ұсынады. Қор көрсетілген медициналық көмектің сапасы мен көлеміне мониторинг жүргізеді. Мониторинг нәтижелері бойынша жасалған шарттың талаптары мен қолданыстағы тарифтерге сәйкес ақы төлеуге жататын сома айқындалады.
Ақы төлеу жүргізілген тексеру нәтижелері ескеріле отырып және шарттық міндеттемелерге сәйкес жүзеге асырылады.
Қорытындылай келе, әр азамат өзінің құқықтарын білуі маңызды. Қажетті медициналық көмектің МӘМС пакетіне кіретінін және өзі таңдаған медициналық ұйымның Қормен жасалған шарт шеңберінде тиісті қызметтерді көрсететінін алдын ала нақтылап алған жөн.
Фото ЖИ Gemini
